Lang4Fun

ภาษาพาสนุก.....

วันพุธ, พฤศจิกายน 17, 2547

 

ภาษาอีสาน: หน่วยเสียงในภาษาอีสาน

เพื่อความสนุกในการอ่าน คิดว่าน่าจะพูดถึงการออกเสียงสำเนียงอีสานนิดนึง ผมขออ้างอิงสำเนียงขอนแก่นละกัน ทราบมาว่าท้องถิ่นต่างๆ จะออกเสียงไม่เหมือนกัน โดยเฉพาะเสียงวรรณยุกต์

ตัวเขียนของภาษาอีสานดั้งเดิม จะใช้ อักษรไทน้อย ซึ่งมีรากเดียวกับอักษรลาวในปัจจุบัน และ อักษรธรรม ซึ่งน่าจะมีรากร่วมกับอักษรธรรมล้านนา (อักษรธรรม มักใช้ในคัมภีร์ทางศาสนา) แต่ปัจจุบันหาคนรู้อักษรทั้งสองแบบนี้ได้ยากแล้ว จะหาหลักฐานได้ก็แต่จากจารึกโบราณเท่านั้น ดังนั้น การศึกษาตัวสะกดภาษาอีสาน จึงน่าจะดูได้จากภาษาลาวปัจจุบันแทน แต่อักขรวิธีของลาวก็ได้ผ่านการปฏิวัติครั้งใหญ่มาแล้วครั้งหนึ่ง จึงอาจอ้างได้ไม่เต็มที่นัก (หากมีโอกาส คิดว่าจะศึกษาอักษรไทน้อยและอักษรธรรมดูบ้าง ข่าวดีคือ มีผู้พัฒนา ฟอนต์ อักษรไทน้อยและอักษรธรรมมาให้ใช้แล้ว มี โรงเรียน สอนด้วย) ในที่นี้จะพยายามเขียนโดยอ้างอิงอักขรวิธีลาวเท่าที่จะทำได้ โดยใช้อักษรไทยนี่แหละ

ในที่นี้ ขอเรียก "ภาษากรุงเทพฯ" แทนภาษาไทยกลาง เพราะท้องถิ่นอื่นในภาคกลางก็มีสำเนียงต่างจากกรุงเทพฯ

ภาษาอีสาน มีหน่วยเสียงพยัญชนะที่ต่างจากภาษากรุงเทพฯ ดังนี้

สระ บางสระจะเพี้ยนจากภาษากรุงเทพฯ ไว้ว่าทีหลัง

การผันวรรณยุกต์ อ.ซ่อนกลิ่น พิเศษสกลกิจ เคยบรรยายไว้ในชุมนุมภาษาไทยของคุรุสภา โดยใช้ภาษาอุบลฯ เป็นตัวอย่าง ว่ามีวรรณยุกต์ทั้งหมด 6 เสียง คือ

ลองออกเสียงตามแล้วก็แปลกๆ โดยเฉพาะตรงเสียงตรีที่ว่าเหมือนเสียงตรีกรุงเทพฯ นั้น อาจจะใกล้เคียงกับสำเนียงภูเวียง ตรงนี้ต้องตรวจสอบกับคนอุบลฯ จริงๆ อีกที

แต่เท่าที่สังเกตสำเนียงขอนแก่น คำที่ยกตัวอย่างในเสียงสามัญนั้น แบ่งได้เป็นสองพวก พวกหนึ่งออกเสียงเอก อีกพวกหนึ่งออกเสียงตรีเพี้ยน น่าจะสรุปได้ว่า สำเนียงขอนแก่นมีวรรณยุกต์ 5 เสียง แต่รายละเอียดจะต่างกันเล็กน้อย:

จากการสังเกต ผมเลยลองสรุปหลักการผันวรรณยุกต์ตามสำเนียงขอนแก่นว่าดังนี้ (มาจากการสังเกตนะครับ อาจยึดเป็นหลักตายตัวไม่ได้ เพราะในอักษรไทน้อยดั้งเดิมนั้น ไม่มีรูปวรรณยุกต์ ภาษาลาวเองก็เพิ่งมาเพิ่มวรรณยุกต์ภายหลัง):

รูปวรรณยุกต์ - เอก โท ตรี จัตวา
อักษรกลางคำเป็น เอก (กา) สามัญสูง (ไก่) โทต่ำ (แจ้ง) สามัญสูง (ป๊า)จัตวา (โก๋)
อักษรกลางคำตายสระเสียงยาว เอก (ดอก) - โทต่ำ (โจ้ก) สามัญสูง (โจ๊ก)จัตวา (-)
อักษรกลางคำตายสระเสียงสั้น จัตวา (กัด) - โทต่ำ (จั้ก) สามัญสูง (กั๊ก)จัตวา (-)
อักษรสูงคำเป็น จัตวา (ขา) สามัญสูง (ข่า) เอก (เข้า) - -
อักษรสูงคำตายสระเสียงยาว เอก (เขียด) - โทต่ำ (-) - -
อักษรสูงคำตายสระเสียงสั้น จัตวา (ขัด) - โทต่ำ (-) - -
อักษรต่ำคำเป็น โท (คา) เอก (ท่า), สามัญสูง (โง่) โทต่ำ (ค้า) - -
อักษรต่ำคำตายสระเสียงยาว โทต่ำ (คอก) - สามัญสูง (โค้ก) - -
อักษรต่ำคำตายสระเสียงสั้น สามัญสูง (คึด) โทต่ำ (ค่ะ) - - -

โพสต์ยาวอีกแล้ววันนี้ จริงๆ มีต่ออีก ไว้โอกาสหน้าละกัน


Comments: แสดงความคิดเห็น

<< Home

Archives

พฤศจิกายน 2004   ธันวาคม 2004   มกราคม 2005   กุมภาพันธ์ 2005   เมษายน 2005   พฤษภาคม 2005   มิถุนายน 2005   กรกฎาคม 2005   กันยายน 2005   พฤศจิกายน 2005   มกราคม 2006   เมษายน 2006  

This page is powered by Blogger. Isn't yours?